(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

భీష్మపర్వ - అధ్యాయ 077

॥ శ్రీః ॥
6.77. అధ్యాయః 077
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Topics
భీమద్రోణపరాక్రమవర్ణనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 6-77-0x(4152)(42041)
ఆత్మదోషాత్త్వయా రాజన్ప్రాప్తం వ్యసనమీదృశం ।
న హి దుర్యోధనస్తాని పశ్యతే భరతర్షభ ॥ 6-77-1(42042)
యాని త్వం పశ్యసే రాజంధర్మసంకరకారణాత్।
తవ దోషాత్పురా వృత్తం ద్యూతమేతద్విశాంపతే ॥ 6-77-2(42043)
తవ దోషేణ యుద్దం చ ప్రవృత్తం సహ పాండవైః ।
త్వమేవాద్య ఫలం భుంక్ష్వ కృత్వా కిల్బిషమాత్మనా ॥ 6-77-3(42044)
ఆత్మనా హి కృతం కర్మ ఆత్మనైవోపభుజ్యతే।
ఇహ వా ప్రేత్య వా రాజంస్త్వయా ప్రాప్తం యథాతథం ॥ 6-77-4(42045)
తస్మాద్రాజన్స్థిరో భూత్వా ప్రాప్యేదం వ్యసనం మహత్।
శృణు యుద్ధం యథా వృత్తం శంసతో మే నరాధిప ॥ 6-77-5(42046)
భీమసేనః సునిశితైర్బాణైర్భిత్త్వా మహాచమూం ।
ఆససాద తతో వీరః సర్వాందుర్యోధనానుజాన్ ॥ 6-77-6(42047)
దుఃశాసనం దుర్విషహం దుఃసహం దుర్మదం జయం।
జయత్సేనం వికర్ణం చ చిత్రసేనం సుదర్శనం ॥ 6-77-7(42048)
చారుచిత్రం సువర్మాణం దుష్కర్ణం కర్ణమేవ చ ।
ఏతాంశ్చాన్యాంశ్చ సుబహూన్సమీపస్థాన్మహారథాన్ ॥ 6-77-8(42049)
ధార్తరాష్ట్రాన్సుసంక్రుద్ధాందృష్ట్వా భీమో మహారథః ।
భీష్మేణ సమరే గుప్తాం ప్రవివేశ మహాచమూం ॥ 6-77-9(42050)
అథాలోక్య ప్రవిష్టం తమూచుస్తే సర్వ ఏవ తు ।
జీవగ్రాహం నిగృహ్ణీమో వయమేనం నరాధిపాః ॥ 6-77-10(42051)
స తైః పరివృతః పార్థో భ్రాతృభిః కృతనిశ్చయైః ।
ప్రజాసంహరణే సూర్యః క్రూరైరివ మహాగ్రహైః ॥ 6-77-11(42052)
సంప్రాప్య మధ్యం సైన్యస్య న భీః పాండవమావిశత్।
యథా దేవాసురే యుద్ధే మహేంద్రం ప్రాప్య దానవాన్ । 6-77-12(42053)
తతః శతసహస్రాణి రథినాం సర్వశః ప్రభో ।
ఉద్యతాని శరైస్తీవ్రైస్తమేకం పరివవ్రిరే ॥ 6-77-13(42054)
స తేషాం ప్రవరాన్యోధాన్హస్త్యశ్వరథసాదినః ।
జఘాన సమరే శూరో ధార్తరాష్ట్రానచింతయన్ ॥ 6-77-14(42055)
తేషాం వ్యవసితం జ్ఞాత్వా భీమసేనో జిఘృక్షతాం।
సమస్తానాం వధే రాజన్మతిం చక్రే మహామనాః ॥ 6-77-15(42056)
తతో రథం సముత్సృజ్య గదామాదాయ పాండవః ।
ఉవాచ సారథిం భీమం స్థీయతామితి భారత ॥ 6-77-16(42057)
యావదేతాన్హనిష్యామి ధార్తరాష్ట్రాన్సహానుగాన్ ।
ఇత్యుక్త్వా భీమసేనస్తు ప్రవిశ్య మహతీం చమూం ।
జఘాన ధార్తరాష్ట్రాణాం తద్బలౌఘమహార్ణవం ॥ 6-77-17(42058)
గదయా భిమసేనేన తాడితా వారణోత్తమాః ।
భిన్నకుంభా మహాకాయా భిన్నపృష్ఠాస్తథైవచ ॥ 6-77-18(42059)
భిన్నగాత్రాః సహారోహైః శేరతే పర్వతా ఇవ।
రథాశ్చ భగ్నాస్తిలశః సయోధాః శతశో రణే ॥ 6-77-19(42060)
అశ్వాశ్చ సాదినశ్చైవ పాదాతైః సహ భారత ।
తత్రాద్భుతమపశ్యామ భీమసేనస్య విక్రమం ॥ 6-77-20(42061)
యదేకః సమరే రాజన్బహుభిః సమయోధయత్ ।
అంతకాలే ప్రజాః సర్వా దండపాణిరివాంతకః ॥ 6-77-21(42062)
భీమసేనే ప్రవిష్టే తు ధృష్టద్యుంనోఽపి పార్షతః ।
ద్రోణముత్సృజ్య తరసా యయౌ యత్ర వృకోదరః ॥ 6-77-22(42063)
విదార్య మహతీం సేనాం తావకానాం నరర్షభః ।
ఆససాద రథం శూన్యం భీమసేనస్య సంయుగే ॥ 6-77-23(42064)
దృష్ట్వా విశోకం సమరే భీమసేనస్య సారథిం ।
ధృష్టద్యుంనో మహారాజ దుర్మనా గతచేతనః ॥ 6-77-24(42065)
అపృచ్ఛద్బాష్పసంరుద్ధో నిఃశ్వసన్వాచమీరయన్ ।
మమ ప్రాణైః ప్రియతమః క్వ భీమ ఇతి దుఃఖితః ॥ 6-77-25(42066)
విశోకస్తమువాచేదం ధృష్టద్యుంనం కృతాంజలిః ।
సంస్థాప్య మామిహ బలీ పాండవేయః పరాక్రమీ ॥ 6-77-26(42067)
ప్రవిష్టో ధార్తరాష్ట్రాణామేతద్బలమహార్ణవం ।
మాముక్త్వా పురుషవ్యాఘ్రః ప్రీతియుక్తమిదం వచః ॥ 6-77-27(42068)
ప్రతిపాలయ మాం సూత నియంయాశ్వాన్ముహూర్తకం।
యావదేవాన్నిహన్ంయద్య య ఇమే మద్వధోద్యతాః ।
అభ్యధావద్గదాపాణిస్తద్బలం స మహాబలః ॥ 6-77-28(42069)
తతో దృష్ట్వా ప్రధావంతం గదాహస్తం మహాబలం ।
సర్వేషామేవ సైన్యానాం సంహర్షః సమజాయత ॥ 6-77-29(42070)
తస్మిన్సుతుములే యుద్ధే వర్తమానే భయానకే ।
భిత్త్వా రాజన్మహావ్యూహం ప్రవివేశ సఖా తవ ॥ 6-77-30(42071)
విశోకస్య వచః శ్రుత్వా ధృష్టద్యుంనోఽథ పార్షతః ।
ప్రత్యువాచ తతః సూతం రణమధ్యే మహాబలః ॥ 6-77-31(42072)
న హి మే జీవితేనాపి విద్యతేఽద్య ప్రయోజనం ।
భీమసేనం రణే హిత్వా స్నేహముత్సృజ్య పాండవైః ॥ 6-77-32(42073)
యది యామి వినా భీమం కిం మాం క్షత్రం వదిష్యతి।
ఏకాయనగతే భీమే మయి చావస్థితే యుధి ॥ 6-77-33(42074)
తస్య న స్వస్తి కుర్వంతి దేవాః శక్రపురోగమాః ।
యః సహాయాన్పరిత్యజ్య స్వస్తిమానావ్రజేద్గృహం ॥ 6-77-34(42075)
`రౌరవే నరకే మంజేదప్లవే దుస్తరే నృభిః ।'
మమ భీమః సఖా చైవ సంబంధీ చ మహాబలః ।
భక్తోఽస్మాన్భక్తిమాంశ్చాహం తమప్యరినిషూదనం ॥ 6-77-35(42076)
సోఽహం తత్ర గమిష్యామి యత్ర యాతో వృకోదరః ।
నిఘ్నంతం మాం రిపూన్పశ్య దానవానివ వాసవం ॥ 6-77-36(42077)
ఏవముక్త్వా తతో వీరో యయౌ మధ్యేన వాహినీం ।
భీమసేనస్య మార్గేషు గదాప్రమథితైర్గజైః ॥ 6-77-37(42078)
స దదర్శ తదా భీమం దహంతం రిపువాహినీం।
వాతో వృక్షానివ బలాత్ప్రభంజంతం రణే రిపూన్ ॥ 6-77-38(42079)
తే వధ్యమానాః సమరే రథినః సాదినస్తథా ।
పాదాతా దంతినశ్చైవ చక్రురాత్స్వరం మహత్ ॥ 6-77-39(42080)
హాహాకారశ్చ సంజజ్ఞే తవ సైన్యస్య మారిష ।
వధ్యతో భీమసేనేన కృతినా చిత్రయోధినా ॥ 6-77-40(42081)
తతః కృతాస్త్రాస్తే సర్వే పరివార్య వృకోదరం ।
అభీతాః సమవర్తంత శస్త్రవృష్ట్యా పరంతప ॥ 6-77-41(42082)
అభిద్రుతం శస్త్రభృతాం వరిష్ఠం
సమంతతః పాండవం లోకవీరః।
సైన్యేన ఘోరేణ సుసంహితేన
దృష్ట్వా బలీ పార్షతో భీమసేనం ॥ 6-77-42(42083)
అథోపగచ్ఛచ్ఛరవిక్షతాంగం
పదాతినం క్రోధవిషం వమంతం।
ఆశ్వాసయన్పార్షతో భీమసేనం
గదాహస్తం కాలమివాంతకాలే ॥ 6-77-43(42084)
విశల్యమేనం చ చకార తూర్ణ-
మారోపయచ్చాత్మరథే మహాత్మా।
భృశం పరిష్వజ్య చ భీమసేన-
మాశ్వాసయామాస స శత్రుమధ్యే ॥ 6-77-44(42085)
తథా తస్మిన్వర్తమానేఽతివేగం
భ్రాతౄనథోపేత్య తవాపి పుత్రః ।
తస్మిన్విమర్దే తవ సంప్రవృత్తే
దృష్ట్వా రణే వాక్యమిదం బభాషే ॥ 6-77-45(42086)
అయం దురాత్మా ద్రుపదస్య పుత్రః
సమాగతో భీమసేనేన సార్ధం ॥ 6-77-46(42087)
తం యామ సర్వే మహతా బలేన
మా వో రిపుః ప్రార్థయతామనీకం।
శ్రుత్వా తు వాక్యం తమమృష్యమాణా
జ్యేష్ఠజ్ఞయా నోదితా ధార్తరాష్ట్రాః ॥ 6-77-47(42088)
వధాయ నిష్పేతురుదాయుధాస్తే
యుగక్షయే కేతవో యద్వదుగ్రాః।
ప్రగృహ్య చాస్త్రాణి ధనూంషి వీరా
జ్యాం నేమిఘోషైః ప్రవికంపయంతః ॥ 6-77-48(42089)
శరైరవర్షంద్రుపదస్య పుత్రం
యథాంబుదా భూధరం వారిజాలైః ।
నిహత్య తాంశ్చాపి శరైః సుతీక్ష్ణై-
ర్న వివ్యథే సమరే చిత్రయోధీ ॥ 6-77-49(42090)
సమభ్యుదీర్ణాంశ్చ తవాత్మజాంస్తథా
నిశాంయ వీరానభితః స్థితాన్రణే ।
జిఘాంసురుగ్రో ద్రుపదాత్మజో యువా।
ప్రమోహనాస్త్రం యుయుజే మహారథః ।
క్రుద్ధో భృశం తవ పుత్రేషు రాజ-
ందైత్యేషు యద్వత్సమరే మహేంద్రః ॥ 6-77-50(42091)
`స వై తతోఽస్త్రం సుమహాప్రభావం'
ప్రమోహనం ద్రోణదత్తం మహాత్మా।
ప్రయోజయామాస ఉదారకర్మా
తస్మిన్రణే తవ సైన్యస్య రాజన్॥' 6-77-51(42092)
తతో వ్యముహ్యంత రణే నృవీరాః
ప్రమోహనాస్త్రాహతబుద్ధిసత్వాః
ప్రదుద్రువుః కురవశ్చైవ సర్వే
సవాజినాగాః సరథాః సమంతాత్।
పరీతకాలానివ నష్టసంజ్ఞా-
న్మోహోపేతాంస్తవ పుత్రాన్నిశంయ ॥ 6-77-52(42093)
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు భీమః ప్రహరతాం వరః।
విశ్రంయ చ తదా రాజన్పీత్వాఽమృతరసం జలం ॥ 6-77-53(42094)
పునః సన్నహ్య సంక్రుద్ధో యోధయామాస సంయుగే।
ధృష్టద్యంనేన సహితః కాలయామాస భారత ॥ 6-77-54(42095)
ఏతస్మిన్నంతరే రాజంద్రోణః శస్త్రభృతాం వరః।
ద్రుపదం త్రిభిరాసాద్య శరైర్వివ్యాధ దారుణైః ॥ 6-77-55(42096)
సోఽతివిద్ధస్తతో రాజన్రణే ద్రోణేన పార్థివః ।
అపాయాద్ద్రుపదో రాజన్పూర్వవైరమనుస్మరన్ । 6-77-56(42097)
జిత్వా తు ద్రుపదం ద్రోణః శంఖం దధ్మౌ ప్రతాపవాన్ ।
తస్య శంఖస్వనం శ్రుత్వా విత్రేసుః సర్వసోమకాః ॥ 6-77-57(42098)
అథ శుశ్రావ తేజస్వీ ద్రోణః శస్త్రభృతాం వరః।
ప్రమోహనాస్త్రేణ రణే మోహితానాత్మజాంస్తవ ॥ 6-77-58(42099)
తతో ద్రోణో మహారాజ త్వరితోఽభ్యాయయౌ రణాత్।
తత్రాపశ్యన్మహేష్వాసో భారద్వాజః ప్రతాపవాన్ ॥ 6-77-59(42100)
ధృష్టద్యుంనం చ భీమం చ విచరంతౌ మహారణే ।
మోహావిష్టాంశ్చ తే పుత్రానపశ్యత్స మహారథః ॥ 6-77-60(42101)
తతః ప్రజ్ఞాంస్త్రమదాయ మోహనాస్త్రం వ్యనాశయత్ ।
తతః ప్రత్యాగతప్రాణాస్తవ పుత్రా మహారథాః ॥ 6-77-61(42102)
పునర్యుద్ధాయ సమరే ప్రత్యుద్యాతా జిగీషవః ।
తతో యుధిష్ఠిరః ప్రాహ సమాహూయ స్వసైనికాన్ ॥ 6-77-62(42103)
గచ్ఛంతు పదవీం శక్త్యా భీమపార్షతయోర్యుధి।
సౌభద్రప్రముఖా వీరా రథా ద్వాదశ దంశితాః ॥ 6-77-63(42104)
ప్రవృత్తిమధిగచ్ఛంతు న హి శుద్ధ్యతి మే మనః ।
ప్రవృత్తిర్భిమసేనస్య పార్షతస్య చ సంయుగే ॥ 6-77-64(42105)
విజ్ఞేయా సమరే శీఘ్రం ప్రవిశధ్వం రథార్ణవం ।
గచ్ఛంతు పరయా శక్త్యా భవంత ఇతి మే మతిః ॥ 6-77-65(42106)
త ఏవం సమనుజ్ఞాతాః శూరా విక్రాంతయోధినః ।
బాఢమిత్యేవముక్త్వా తు సర్వే పురుషమానినః ।
మధ్యందినగతే సూర్యే ప్రయయుః సర్వ ఏవ హి ॥ 6-77-66(42107)
కేకయా ద్రౌపదేయాశ్చ ధృష్టకేతుశ్చ వీర్యవాన్ ।
అభిమన్యుం పురస్కృత్య మహత్యా సేనయా వృతాః ॥ 6-77-67(42108)
తే కృత్వా సమరే వ్యూహం సూచీముఖమరిందమం ।
బిభిదుర్ధార్తరాష్ట్రాణాం తద్రథానీకమాహవే ॥ 6-77-68(42109)
తాన్ప్రయాతాన్మహేష్వాసానభిమన్యుపురోగమాన్।
భీమసేనభయావిష్టా ధృష్టద్యుంనవిమోహితా ॥ 6-77-69(42110)
న సంవారయితుం శక్తా తవ సేనా జనాధిప ।
మదమూర్చ్ఛన్వితాత్మా వై ప్రమదేవాధ్వని స్థితా ॥ 6-77-70(42111)
తేఽభిజాతా మహేష్వాసాః సువర్ణవికృతధ్వజాః ।
పరీప్సంతోఽభ్యధావంత ధృష్టద్యుంరవృకోదరౌ ॥ 6-77-71(42112)
తౌ చ దృష్ట్వా మహేష్వాసావభిమన్యుపురోగమాన్ ।
బభూవతుర్ముదాయుక్తౌ నిఘ్నంతౌ తవ వాహినీం ॥ 6-77-72(42113)
`ద్రోణమిష్వస్త్రకుశలం సర్వవిద్యాసు పారగం।'
దృష్ట్వా తు సహసాయాంతం పాంచాల్యో గురుమాత్మనః ।
నాశంసత వధం వీరః పుత్రాణాం తవ పార్షతః ॥ 6-77-73(42114)
తతో రథం సమారోప్య కైకేయస్య వృకోదరం ।
అభ్యధావత్సుసంక్రుద్ధో ద్రోణమిష్వస్త్రపారగం ॥ 6-77-74(42115)
తస్యాభిపతతస్తూర్ణం భారద్వాజః ప్రతాపవాన్।
క్రుద్ధశ్చిచ్ఛేద బాణేన ధనుః శత్రునిబర్హణః ॥ 6-77-75(42116)
అన్యాంశ్చ శతశో బాణాన్ప్రేషయామాస పార్షతే ।
దుర్యోధనహితార్థాయ భర్తృపిండమనుస్మరన్ ॥ 6-77-76(42117)
అథాన్యద్ధనురాదాయ పార్షతః పరవీరహా ।
ద్రోణం వివ్యాధ వింశత్యా రుక్మపుంఖైః శిలాశితైః ॥ 6-77-77(42118)
తస్య ద్రోణః పునశ్చాపం చిచ్ఛేదామిత్రకర్శనఃక ।
హయాంశ్చ చతురస్తూర్ణం చతుర్భిః సాయకోత్తమైః ॥ 6-77-78(42119)
వైవస్వతక్షయం ఘోరం ప్రేషయామాస భారత ।
సారథిం చాస్య భల్లేన ప్రేషయామాస భారత । 6-77-79(42120)
హతాశ్వాత్స రథాత్తూర్ణమవప్లుత్య మహారథః ।
ఆరురోహ మహాబాహురభిమన్యోర్మహారథం ॥ 6-77-80(42121)
తతః సరథనాగాశ్వా సమకంపత వాహినీ ।
పశ్యతో భీమసేనస్య పార్షతస్య చ పశ్యతః ॥ 6-77-81(42122)
తత్ప్రభగ్నం బలం దృష్ట్వా ద్రోణేనామితతేజసా ।
నాశక్రువన్వారయితుం సమస్తాస్తే మహారథాః ॥ 6-77-82(42123)
వధ్యమానం తు తత్సైన్యం ద్రోణేన నిశితైః శరైః ।
వ్యభ్రమత్తత్రతత్రైవ క్షోభ్యమాణ ఇవార్ణవః ॥ 6-77-83(42124)
తథా దృష్ట్వా చ తత్సైన్యం జహృషే తావకం బలం ।
దృష్ట్వాచార్యం సుసంక్రుద్ధం తపంతం రిపువాహినీం ।
తుష్టువుః సర్వతో యోధాః సాధుసాధ్వితి భారత ॥ ॥ 6-77-84(42125)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే భీష్మపర్వణి భీష్మవధపర్వణి షష్ఠదివసయుద్ధే సప్తసప్తతితమోఽధ్యాయః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.